Giải bài toán thu hút vốn đầu tư nước ngoài vào Việt Nam khi chính sách thuế tối thiểu toàn cầu được áp dụng từ 2024

ASLAW

Giải bài toán thu hút vốn đầu tư nước ngoài vào Việt Nam khi chính sách thuế tối thiểu toàn cầu được áp dụng từ 2024

Sắp tới, đầu năm 2024, dự kiến 90% sức mạnh kinh tế toàn cầu sẽ áp dụng chính sách thuế tối thiểu toàn cầu. Chính sách thuế tối thiểu toàn cầu có 2 trụ cột chính, trong đó trụ cột thứ 2 dự kiến sẽ có ảnh hưởng sâu rộng đến phần lớn các quốc gia đang áp đặt ưu đãi thuế suất cao. Cụ thể, trụ cột thứ 2 trong chính sách thuế đặt mức thuế tối thiểu toàn cầu là 15% cho các doanh nghiệp, tập đoàn lớn đáp ứng được một số tiêu chí nhất định về doanh thu, lợi nhuận.

Tháng 10 năm 2021, 136 quốc gia đã tham gia các cuộc đàm phán do Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) tổ chức và đồng ý với giải pháp cải cách vấn đề thuế toàn cầu với hai trụ cột chính. Đáng lưu ý, không phải quốc gia nào đồng ý đề xuất cũng là thành viên của OECD. Tính đến tháng 5 năm 2021, OECD chỉ có 38 thành viên, hầu hết là các nền kinh tế phát triển mạnh trên thế giới như Hoa Kỳ, Anh, Canada, Pháp, Đức,…

Chính sách thuế tối thiểu toàn cầu có hai trụ cột chính.

Trụ cột thứ nhất cho phép các quốc gia đánh thuế một phần lợi nhuận đối với các công ty, tập đoàn đa quốc gia có doanh thu hơn 20 tỷ EUR/năm (khoảng 20,7 tỷ USD/năm) và có tỉ suất lợi nhuận trước thuế/tổng doanh thu từ 10% trở lên.

Trong đó, mức giới hạn doanh thu từ hơn 20 tỷ EUR/năm có thể giảm xuống còn 10 tỷ EUR/năm sau 7 năm kể từ khi chính sách Xói mòn cơ sở thuế và chuyển lợi nhuận BEPS có hiệu lực.

Về điều khoản tỉ suất lợi nhuận trước thuế/tổng doanh thu từ 10% trở lên, nếu các công ty đạt tiêu chuẩn về doanh thu tạo ra lợi nhuận vượt chuẩn biên lợi nhuận là 10% từ một quốc gia thì quốc gia đó sẽ có quyền đánh thuế ít nhất là 20% cho phần lãi vượt chuẩn đó.

Trụ cột thứ hai thống nhất quy định mức thuế tối thiểu toàn cầu là 15% đối với các công ty đa quốc gia có tổng doanh thu từ 750 triệu EUR (hay 800 triệu USD) trở lên trong 2 năm của 4 năm liền kề gần nhất.

Theo đó, nếu các công ty được hưởng ưu đãi thuế suất dưới 15%/năm từ Chính phủ các quốc gia như Việt Nam thì các quốc gia đó sẽ buộc phải nâng mức thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp lên tối thiểu 15%. Nếu các quốc gia không đồng ý với điều khoản thuế tối thiểu toàn cầu không quyết định áp dụng thì việc thu thuế sẽ được thực hiện theo phương thức khác tùy trường hợp, ví dụ quốc gia có công ty con của doanh nghiệp đó sẽ phụ trách việc thu thuế.

Qua đó, trụ cột thứ hai đảm bảo rằng dù các quốc gia tuân thủ hoặc không tuân thủ thì mức thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp áp đối với các doanh nghiệp lớn cũng sẽ được kéo lên đến mức ít nhất 15%/năm.

Theo dự kiến, chính sách thuế tối thiểu toàn cầu đã được áp dụng từ năm 2023 nhưng vì ảnh hưởng của đại dịch Covid-19 mà dự kiến chính sách thuế sẽ được lùi lại đến năm 2024. Qua đó, từ 2024 trở đi, phần lớn các quốc gia sẽ chính thức áp dụng mức thuế suất tối thiểu toàn cầu 15% bao gồm các đối tác đầu tư lớn của Việt Nam như Nhật Bản, Hàn Quốc, Hoa Kỳ, EU…

Tác động của chính sách thuế tối thiểu toàn cầu đối với nguồn thu vốn đầu tư vào Việt Nam

Vì Việt Nam hiện nay là một trong các quốc gia đang phát triển tận dụng các ưu đãi thuế quan để thu hút nguồn vốn đầu tư nên khi chính sách thuế tối thiểu toàn cầu được áp dụng, các ưu đãi hấp dẫn vốn đầu tư sẽ không còn hấp dẫn nữa, qua đó ảnh hưởng nghiêm trọng đến nguồn vốn đầu tư nước ngoài chảy vào Việt Nam.

Để giải quyết được bài toán về nguồn vốn đầu tư nước ngoài, các cơ quan có thẩm quyền tại Việt Nam đã gấp rút họp, ban hành các định hướng, chuyển dịch ưu đãi thuế quan hiện hành sang các ưu đãi khác nhằm đảm bảo giữ được sự hấp dẫn đối với nguồn vốn nước ngoài.

Hiện nay, mức thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp của Việt Nam áp với khối doanh nghiệp là 20%. Tuy nhiên, Việt Nam cũng có quy định về mức thuế suất ưu đãi 10%, 15%, 17% đối với doanh nghiệp trong một khoảng thời gian nhất định hoặc thuế suất ưu đãi đặc biệt 5%, 7%, 9% cùng nhiều chính sách giảm thuế, miễn thuế khác trong thời hạn nhất định.

Trên thực tế, nhiều doanh nghiệp nước ngoài đầu tư vào Việt Nam có mức thuế suất thậm chí còn thấp hơn mức thuế suất ưu đãi đặc biệt, dao động từ 2,75% đến 5,95%. Trung bình, các doanh nghiệp đầu tư nước ngoài hiện nay chịu mức thuế suất trung bình 12,3%.

Với mức thuế suất thấp như vậy thì cách biệt khi mà chính sách thuế tối thiểu toàn cầu được thông qua sẽ càng lớn. Qua đó, các doanh nghiệp nước ngoài có thể cảm thấy đầu tư vào Việt Nam ‘thiệt’ hơn nhiều so với đầu tư vào các nước khác có mức thuế suất trước đây có biên độ dao động so với mức 15% thấp hơn.

Ví dụ, nếu đầu tư vào một quốc gia có thuế suất 14% thì vào năm 2024, họ chỉ phải chịu tăng 1% còn đối với Việt Nam, họ sẽ phải nhận mức tăng trung bình 2,7%. Qua đó, nếu xem xét thì khi chính sách thuế tối thiểu toàn cầu được thông qua, đầu tư vào Việt Nam sẽ thiệt hơn về mặt thuế suất nếu các ưu đãi khác không được cải thiện như chất lượng cơ sở hạ tầng, chi phí tuyển lao động cũng như chất lượng lao động tay nghề,…

Phương pháp hoạt động của chính sách thuế tối thiểu toàn cầu

Việt Nam hiện vẫn đang bàn bạc về việc gia nhập chính sách thuế tối thiểu toàn cầu của OECD. Việc chậm trễ gia nhập bắt nguồn từ nhiều lí do, tuy nhiên nguyên nhân chủ yếu đến từ việc gia nhập chính sách OECD này là tự nguyện và nếu không gia nhập, các quốc gia có thể không công nhận việc áp thuế tối thiểu toàn cầu 15% đối với doanh nghiệp, tập đoàn lớn và qua đó, vẫn giữ được mức thuế suất ưu đãi để hút vốn đầu tư nước ngoài.

Tuy nhiên, thực tế rằng điều khoản của chính sách này cho phép các quốc gia lựa chọn việc tự nguyện gia nhập hoặc không gia nhập chính sách thuế nhưng nếu không gia nhập và vẫn áp mức thuế dưới 15% thì OECD sẽ có biện pháp để đảm bảo doanh nghiệp vẫn phải nộp tối thiểu số thuế 15%.

Theo đó, việc này có nghĩa là nếu doanh nghiệp không tham gia thì sẽ mất đi quyền thu khoản thuế dư ra mà khoản thuế đó sẽ được các bên khác thu, nhiều khả năng là các quốc gia mà doanh nghiệp bị thu thuế có công ty con, trụ sở chính, chi nhánh khác,…

Qua đó, để tránh mất đi lợi ích của mình thì chính phủ Việt Nam cần nhanh chóng ra quyết định tham gia chính sách thuế tối thiểu toàn cầu. Việc nhanh chóng ra nhập sẽ sớm thể hiện lập trường ủng hộ của Việt Nam trong chính sách kinh tế toàn cầu, đạt được nhiều lợi ích thiết thực hơn so với việc bị cưỡng ép gia nhập sau một vài tháng, một vài năm.

Giải pháp ứng phó với chính sách tăng thuế

Nhìn ở một góc độ khác thì chính sách thuế tối thiểu toàn cầu thực chất có lợi cho Việt Nam và các quốc gia đang áp mức thuế ưu đãi thấp.

Điều này là bởi vì từ khi ban hành chính sách thuế đến nay, các tập đoàn lớn, doanh nghiệp lớn đã quen với việc nhận mức ưu đãi thuế suất thấp từ Việt Nam và qua đó, họ sẽ cảm thấy đặc biệt bất bình nếu việc tăng thuế đến từ chính bản thân chính phủ Việt Nam. Tuy nhiên, nếu việc tăng thuế là mức quy định chung cho toàn thể các quốc gia thì Việt Nam sẽ có một ‘bậc thang’ để nâng thuế suất một cách hợp lí, tránh gây bất bình cho các doanh nghiệp lớn, dẫn đến việc họ rút chạy hoàn toàn khỏi Việt Nam.

Dẫu vậy, bất lợi từ chính sách thuế tối thiểu toàn cầu cũng rõ ràng. Các doanh nghiệp lớn khi phải đóng thuế nhiều hơn sẽ phải hạn chế chi tiêu, thắt chặt chính sách tiêu dùng, đầu tư của mình. Một trong những biện pháp có thể áp dụng là hạn chế quy mô sản xuất.

Ví dụ, Samsung có thể đóng cửa một vài nhà máy sản xuất tại Việt Nam, dẫn đến việc nguồn lao động địa phương chịu tổn thất nặng nề, dẫn đến khó khăn trong chính sách an sinh xã hội và quỹ bảo hiểm thất nghiệp Việt Nam, ngoài các vấn đề về nguồn vốn hạn chế dẫn đến kinh tế phát triển chậm lại.

Để giải quyết bài toán này hoặc hạn chế tổn thất đến mức tối thiểu, chính phủ Việt Nam cần đưa ra các chính sách thiết thực nhằm gia tăng sức hút nguồn vốn đầu tư nước ngoài vào Việt Nam ngoài chính sách thuế quan là tác nhân chủ yếu hiện hành.

Việc tìm ra các giải pháp ngoài ưu đãi thuế quan cũng chính là một mục tiêu của OECD đối với các quốc gia khi ban hành chính sách thuế tối thiểu này, nhằm ngăn chặn cuộc đua xuống đáy về ưu đãi thuế quan của các quốc gia đang phát triển và kém phát triển hiện nay.

Trong khi các quốc gia phát triển khó thể điều chỉnh ưu đãi về thuế suất đã cố định thì các quốc gia đang phát triển hoặc kém phát triển sẽ có thể hi sinh nhiều lợi ích hơn để bù vào mức thuế suất thấp, qua đó tạo nên một sân chơi không mang tính cạnh tranh.

Đăng ký ngay Liên hệ tư vấn
Liên hệ ngay để được tư vấn

Liên hệ

  • ASLAW
  • 0914195266
  • 0914195266

    Xem thêm bài viết khác
    Recent Financial and Banking Policies in Vietnam

    Recent Financial and Banking Policies in Vietnam

    Reporting Transactions Over 400 Million VND to the State Bank According to Decision 11/2023/QD-TTg by the Prime Minister, starting from December 1, 2023, the following entities engaging in transactions valued at 400 million VND or more must report to the […]

    Nghĩa vụ tuân thủ các chuẩn mực tài chính đối với doanh nghiệp Việt Nam

    Nghĩa vụ tuân thủ các chuẩn mực tài chính đối với doanh nghiệp Việt Nam

    Việc tuân thủ các chuẩn mực tài chính đối với doanh nghiệp Việt Nam là rất quan trọng, nhằm bảo vệ uy tín doanh nghiệp khi hoạt động, tránh khỏi các án phạt hành chính. I. Báo Cáo Tài Chính […]

    Chính sách thuế và tài chính cho doanh nghiệp Việt Nam

    Chính sách thuế và tài chính cho doanh nghiệp Việt Nam

    Việt Nam áp dụng một hệ thống thuế đa dạng với nhiều quy định và chính sách riêng biệt đối với các doanh nghiệp Việt Nam. Điều này tạo ra một hệ thống pháp lý phức tạp, đòi hỏi sự […]

    KHÁCH HÀNG CỦA ASLAW
    LIÊN HỆ VỚI ASLAW